Tương lai của báo chí trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Trong kỷ nguyên số, ngành báo chí đang trải qua những thay đổi sâu sắc. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra những cơ hội mới nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức.

Sự thay đổi trong ngành báo chí

AI – Công cụ hay đối thủ?

AI đã trở thành một phần không thể thiếu trong ngành báo chí hiện đại. Từ việc tự động hóa các công đoạn sản xuất chương trình đến hỗ trợ nhà báo trong việc thu thập và phân tích thông tin.

AI trong ngành báo chí

Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn liệu AI có thể thay thế nhà báo. Thực tế, AI chỉ có thể hỗ trợ và không thể thay thế được vai trò của nhà báo.

Vai trò của nhà báo trong kỷ nguyên AI

Nhà báo là người neo giữ được lòng tin. Người ta tin vào ai bây giờ? Tin vào nhà báo và cơ quan báo chí uy tín!

Nhà báo trong kỷ nguyên AI

Tương lai của báo chí Việt Nam

Tất cả hình dung về tương lai có thể nhìn thấy trong lịch sử. Lời giải đáp đã có trong lịch sử rồi – những gì về bản chất, gốc rễ, sứ mệnh thì vẫn thế.

Tương lai của báo chí Việt Nam

Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo đang cách mạng hóa lĩnh vực báo chí, mang đến cả cơ hội và thách thức cho người làm báo.

Tạp chí Kinh tế Việt Nam đã tiên phong trong việc nghiên cứu và ứng dụng AI vào hoạt động báo chí với sự ra mắt của Marcom-AI Platform – một hệ sinh thái công nghệ toàn diện nhằm mở ra những hướng đi mới cho hoạt động truyền thông và marketing.

Marcom-AI Platform không chỉ là một sản phẩm công nghệ đơn thuần mà còn là sự kết hợp tinh tế giữa AI và các công nghệ tiên tiến khác. Nền tảng này mang đến các giải pháp đột phá, tối ưu hóa quy trình truyền thông và tiếp thị, giúp các cơ quan báo chí và doanh nghiệp thoát khỏi các phương pháp truyền thống và bắt kịp với xu hướng toàn cầu.

Ứng dụng AI trong Sản xuất Nội dung Báo chí

Các chuyên gia trong lĩnh vực báo chí cho rằng AI có thể hỗ trợ đắc lực cho người làm báo trong việc sản xuất nội dung. Từ việc kiểm tra chính tả, đồ họa, chuyển đổi văn bản sang giọng nói cho đến tổng hợp thông tin, AI đang đóng vai trò như một trợ lý ảo đắc lực.

Thách thức về Đạo đức Nghề nghiệp

Một trong những thách thức lớn nhất khi ứng dụng AI trong báo chí là vấn đề đạo đức nghề nghiệp. Người làm báo cần phải minh bạch về việc sử dụng AI trong quá trình sáng tạo nội dung và phải giữ được nguyên tắc trung thực, tôn trọng sự thật.

Các cơ quan báo chí cần xây dựng quy định và hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng AI để đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của nội dung.

Hướng đi Mới cho Báo chí Việt Nam

Sự ra đời của Marcom-AI Platform và các sản phẩm AI khác trong lĩnh vực báo chí đang mở ra hướng đi mới cho báo chí Việt Nam. Việc ứng dụng AI không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động mà còn cải thiện chất lượng nội dung.

Với việc ứng dụng AI, các cơ quan báo chí có thể tạo ra những nội dung đa dạng, phong phú và hấp dẫn hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của độc giả.

Nghị quyết 18 và tương lai của báo chí Việt Nam

Chiều 20/6, tại Diễn đàn báo chí quốc gia toàn quốc 2025, các chuyên gia và lãnh đạo các cơ quan báo chí đã thảo luận về tác động của Nghị quyết số 18-NQ/CP đối với ngành báo chí.

Tổng biên tập Báo Nông thôn Ngày nay Nguyễn Văn Hoài cho biết việc sáp nhập theo Nghị quyết 18 đã tạo ra không gian và động lực mới cho cơ quan báo chí. Sau khi sáp nhập, phóng viên phải đa năng hơn, không chỉ viết tin bài mà còn phải làm sự kiện, làm kinh tế báo chí.

“Việc sáp nhập tạo cho chúng tôi nhiều cơ hội hơn. Phóng viên phải đa nhiệm, làm báo giấy, báo điện tử, nền tảng số, dẫn chương trình, talkshow… đòi hỏi cao hơn rất nhiều”, ông Hoài nhấn mạnh.

Tổng biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ cũng cho rằng việc sáp nhập có sự chuẩn bị nhưng luôn có sự xáo trộn. Tuy nhiên, sau khi sáp nhập, các cơ quan báo chí đã có sự cạnh tranh trong các mảng, có sự tiến bộ trong từng tác phẩm và phát triển chuyển đổi số.

Tiến sĩ Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, cho rằng Nghị quyết 18 không phải là yêu cầu mà là cơ hội của các cơ quan báo chí. Việc tinh gọn không đơn thuần là giảm đầu mối mà giảm các việc trùng lặp.

“Khi giảm đầu mối thì sự đa nhiệm trong các cơ quan báo chí, phóng viên cần tăng lên. Đây là đòi hỏi của báo chí trong thời đại mới”, ông Kiền nói.

Giám đốc Trung tâm Báo chí và Truyền thông TP Hải Phòng Phạm Văn Tuấn cho biết việc hợp nhất trước đây thừa có thừa mà thiếu cũng thiếu rất nhiều. Đài truyền hình Hải Phòng có phương án tái đào tạo và sẵn sàng tiếp nhận phóng viên phù hợp với vị trí truyền thông đa phương tiện.

TS Lê Thu Hà, Phó Viện trưởng Viện Báo chí – truyền thông, cho biết các cơ sở đào tạo đã đón đầu các xu thế liên quan đến yêu cầu ngành nhân lực. Việc đào tạo nhà báo hướng tới tính liên ngành, ứng dụng để sinh viên cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thu hút độc giả Gen Z là một thử thách lớn đối với báo chí hiện đại. Thế hệ trẻ này lớn lên cùng với công nghệ số và có cách tiếp nhận thông tin rất khác biệt so với các thế hệ trước.

Phát biểu tại phiên thảo luận “Chinh phục độc giả Gen Z: Giải mã công thức thành công” trong Hội báo toàn quốc 2025, ông Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập báo Tiền Phong, nhấn mạnh sự nhanh nhạy của Gen Z trong việc tìm kiếm và tiếp nhận thông tin mới. Ông cho rằng Gen Z không phải là thế hệ không thích đọc báo, mà báo chí truyền thống cần phải thay đổi để trở nên hấp dẫn hơn với họ.

Tiến sĩ Ngô Bích Ngọc, Trưởng ngành Truyền thông đa phương tiện tại Swinburne Việt Nam, đã chia sẻ về hành vi tiêu dùng sản phẩm truyền thông của Gen Z dựa trên các báo cáo và nghiên cứu quốc tế. Theo bà, có tới 42-50% Gen Z nhận tin tức hàng ngày qua mạng xã hội, và TikTok là nền tảng dẫn đầu với khoảng 21%.

“Gen Z ưa chuộng nội dung nhanh, hấp dẫn, đi cùng với memes, video ngắn và infographic. Họ cũng thường đọc tiêu đề, dựa vào bình luận để quyết định tính xác thực, và có xu hướng thu nhận thông tin thông qua các influencer,” bà Ngọc cho hay.

Gen Z và cách tiếp cận mới của báo chí hiện đại

Để thu hút độc giả Gen Z, bà Ngọc gợi ý rằng các cơ quan báo chí có thể áp dụng quy trình đa nền tảng, phát triển nội dung xoay quanh đa định dạng như text, infographic, video, và podcast. Việc sản xuất nội dung theo chuỗi series cũng giúp thu hút nhiều độc giả trẻ hơn.

Ông Ngô Việt Anh, Giám đốc Trung tâm Phát triển truyền thông báo Nhân Dân, chia sẻ về kinh nghiệm chuyển đổi số của báo Nhân Dân. Chuyển đổi số là một quá trình toàn diện, đòi hỏi sự thay đổi từ nhân sự, công nghệ đến tài chính.

“Chúng tôi xác định cần thay đổi tư duy lãnh đạo, đưa đội ngũ phóng viên theo hướng ‘digital-first’. Đồng thời, báo cũng đang vận hành mô hình tòa soạn hội tụ, tăng cường đào tạo nhân sự đa phương tiện, và khuyến khích đổi mới sáng tạo,” ông Việt Anh cho biết.

Lấy ví dụ từ tờ phụ san được báo Nhân Dân phát hành nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, ông Việt Anh đã rút ra công thức để thu hút các bạn đọc trẻ: xây dựng những trải nghiệm báo chí mang tính tương tác và thị giác cao, ứng dụng công nghệ để tạo ra những trải nghiệm độc đáo.

Vai trò của báo chí trong việc thúc đẩy chính sách an sinh

Hệ thống an sinh xã hội là một trong những trụ cột quan trọng của xã hội, đảm bảo cuộc sống ổn định và an toàn cho người dân. Trong đó, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đóng vai trò nòng cốt. Thời gian qua, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc để triển khai và thực hiện các chính sách bảo hiểm xã hội, mang lại kết quả đáng kể.

Theo số liệu thống kê của cơ quan bảo hiểm xã hội, số lượng người tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đang tăng lên qua các năm. Điều này cho thấy sự mở rộng và hoàn thiện của chính sách.

Những bước tiến trong chính sách bảo hiểm xã hội

Trong những năm gần đây, chính sách bảo hiểm xã hội đã có nhiều thay đổi và cải thiện. Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế là những bước tiến quan trọng, hướng tới đảm bảo quyền lợi cho người lao động và thích ứng với tình hình kinh tế – xã hội.

Số liệu thống kê cho thấy, tính đến hết tháng 5/2025, số người tham gia bảo hiểm xã hội đạt 19,56 triệu người, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, bảo hiểm xã hội bắt buộc là 17,43 triệu người và bảo hiểm xã hội tự nguyện là 2,13 triệu người. Số người tham gia bảo hiểm y tế đạt 93,56 triệu người.

Báo chí và chính sách an sinh

Làm thế nào để báo chí hỗ trợ lan tỏa chính sách an sinh?

PGS.TS. Bùi Thị An cho rằng, báo chí cần đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin và phổ biến các chính sách của Đảng và Nhà nước đến người dân. Đặc biệt, báo chí cần lan tỏa những thông tin tích cực và hỗ trợ người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin, vai trò của báo chí lại càng quan trọng hơn. Các nhà báo cần bản lĩnh để phân biệt đúng – sai, tốt – xấu, định hướng dư luận và phản biện xã hội.

Báo chí cũng cần có trách nhiệm lan tỏa những tấm gương người tốt, việc tốt, góp phần vào việc xây dựng và phát triển xã hội.

Trong bối cảnh công nghệ AI đang thay đổi chóng mặt, báo chí Việt Nam cần phải làm gì để không bị tụt hậu và mất quyền kiểm soát nội dung?

Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân

Các nền tảng công nghệ lớn như Facebook, Google, và gần đây là ChatGPT, Gemini, đang sử dụng nội dung của báo chí mà không trả phí. Đây là một thách thức lớn đối với các cơ quan báo chí trên toàn thế giới, bao gồm cả Việt Nam.

Ứng dụng AI trong báo chí

Theo kinh nghiệm quốc tế, các cơ quan báo chí đã đấu tranh để đạt được thỏa thuận với các nền tảng công nghệ. Một số quốc gia như Australia và Canada đã thành công trong việc buộc các tập đoàn công nghệ phải trả tiền cho việc sử dụng nội dung báo chí.

Tuy nhiên, với sự trỗi dậy của các công cụ AI như ChatGPT, các cơ quan báo chí đã áp dụng hai cách tiếp cận chính. Một nhóm chọn chặn các nền tảng công nghệ, không cho phép sử dụng nội dung của mình để huấn luyện AI, trong khi nhóm còn lại chọn ký thỏa thuận với các công ty công nghệ để được hưởng lợi.

Các cơ quan báo chí cần có chiến lược cụ thể

Đối với Việt Nam, việc thương lượng trực tiếp với các tập đoàn công nghệ lớn để nhận được khoản thanh toán lớn là không thực tế. Thay vào đó, các cơ quan báo chí cần có giải pháp bảo vệ lợi ích của mình bằng cách yêu cầu các nền tảng này trích dẫn nguồn rõ ràng và ghi nhận công sức của báo chí khi sử dụng nội dung.

Để ứng dụng AI hiệu quả, các tòa soạn cần tích hợp các công cụ AI vào hệ thống nội bộ một cách chuyên nghiệp, tận dụng kho dữ liệu của mình để tối ưu hóa quy trình làm việc.

Tòa soạn cần tích hợp AI vào hệ thống nội bộ

Tuy nhiên, việc tự xây dựng một mô hình AI riêng cho từng tòa soạn là một thách thức lớn, đặc biệt với các cơ quan báo chí nhỏ tại Việt Nam. Do đó, việc thuê ngoài và hợp tác với các công ty công nghệ bên ngoài là một giải pháp thực tế.

Hợp tác với công ty công nghệ bên ngoài

Từ khóa cốt lõi để phát triển và tồn tại trong tương lai của báo chí Việt Nam là “đổi mới sáng tạo”. Các cơ quan báo chí cần thay đổi liên tục để theo kịp nhu cầu của độc giả và công nghệ mới.

Đổi mới sáng tạo là chìa khóa

Tạo ra sản phẩm đặc biệt và độc đáo

Trong tương lai, báo chí Việt Nam cần tập trung vào việc tạo ra những sản phẩm đặc biệt, độc đáo, và vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống. Điều này sẽ giúp báo chí giữ chân được độc giả và phát triển bền vững.

Phát triển bền vững