Thịt chua, một món ăn dân dã của người Mường ở vùng Mường Vang, huyện Lạc Sơn, Hòa Bình (cũ), đã trở thành sản phẩm hàng hóa đạt chuẩn OCOP và hiện diện tại nhiều tỉnh, thành. Món ăn này không chỉ giữ gìn được bản sắc ẩm thực của người Mường mà còn đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ ẩm thực vùng cao.

Ở xã Vũ Bình, huyện Lạc Sơn (cũ), nay là xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ, thịt chua từng được gọi là “thịt muối chua”. Đây là một cách chế biến và bảo quản thịt để được lâu ngày. Món ăn được chế biến bằng cách lên men tự nhiên, thịt lợn trộn thính và gia vị đặc trưng như tỏi, ớt, hạt dổi.

Từ năm 2016, một số hộ dân ở xã Vũ Bình, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình (cũ), nay là Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ, bắt đầu sản xuất thịt chua theo hướng hàng hóa. Cơ sở sản xuất thịt chua Lâm Tin của bà Bùi Thị Tin, phố Lâm Hóa 2, là một trong những đơn vị đầu tiên xây dựng thương hiệu, hoàn thiện mẫu mã và đưa sản phẩm tham gia chương trình OCOP.

Hiện mỗi tháng, cơ sở Lâm Tin cung cấp khoảng 3.500 sản phẩm thịt chua ra thị trường, gồm hai loại chính: Thịt chua quả và thịt chua hộp. Tất cả đều có bao bì đạt chuẩn, tem QR truy xuất nguồn gốc, hạn sử dụng và hướng dẫn sử dụng rõ ràng.

Sau khi được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao năm 2022, sản phẩm đã có mặt tại nhiều cửa hàng OCOP trong và ngoài tỉnh, phân phối tại các điểm bán nông sản sạch ở Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định…

Điều làm nên sự khác biệt của thịt chua Lâm Tin nằm ở khâu lựa chọn nguyên liệu và quy trình sản xuất. Thịt được lấy từ lợn sạch, có đủ nạc, mỡ, bì để đảm bảo độ béo. Thính được làm từ ngô, có hàm lượng tinh bột cao, được rang kỹ và xay mịn.

Hạt dổi – thứ gia vị đặc trưng của người Mường được nướng vừa đủ để giữ mùi thơm, sau đó giã nhuyễn trộn cùng tỏi, muối theo tỉ lệ nhất định. Thịt được thái mỏng, trộn đều gia vị rồi ủ kín. Không dùng chất bảo quản hay men nhân tạo, mỗi mẻ thịt phải đạt chuẩn về nhiệt độ, độ ẩm và thời gian lên men tự nhiên.

Không chỉ cơ sở Lâm Tin, trên địa bàn xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ hiện có gần 10 hộ sản xuất thịt chua. Một số hộ như cơ sở sản xuất thịt chua Tuấn Linh, phố Lâm Hóa 1, cũng đang đẩy mạnh sản xuất và tiêu thụ.

Bắt đầu hoạt động từ năm 2022, mỗi ngày cơ sở Tuấn Linh sản xuất khoảng 1.000 sản phẩm, phân phối tại các tỉnh như Hà Nội, Phú Thọ, Quảng Ninh… Nhờ ứng dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo trong tiếp thị, sản phẩm tiếp cận được nhiều nhóm khách hàng hơn.

Theo ông Bùi Văn Khánh, Chủ tịch UBND xã Lạc Sơn, thịt chua là một trong những sản phẩm đặc trưng của địa phương. Những năm gần đây, chính quyền xã đã tích cực hỗ trợ người dân về quảng bá, bao bì, vệ sinh an toàn thực phẩm và kết nối thị trường. Tới đây, xã sẽ tiếp tục hỗ trợ, khuyến khích các cơ sở mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Từ căn bếp nhỏ của người Mường Vang, thịt chua đã đi một hành trình dài để trở thành món ăn có thương hiệu, có thị trường và có chỗ đứng trong lòng người tiêu dùng. Đây không chỉ là thành quả của sự nhạy bén kinh tế, mà còn là những nỗ lực gìn giữ, phát huy văn hóa ẩm thực của một cộng đồng lâu đời.

Thẩm Đan, một người phụ nữ sinh năm 1987 tại Nam Bình, Phúc Kiến, đã trở thành biểu tượng của sự kiên cường và đổi mới trong lĩnh vực phát triển nông thôn tại Trung Quốc. Cuộc đời của cô đã trải qua nhiều biến động, từ việc kinh doanh thất bại và trở thành ‘bà mẹ đơn thân’ vào năm 2018, đến việc phải chăm sóc con gái và chu cấp cho gia đình. Tuy nhiên, thay vì buông xuôi, Thẩm Đan đã chọn cách đối mặt với khó khăn và tạo ra cơ hội mới cho mình.

Cô đã bắt đầu bằng việc chia sẻ cuộc sống thường nhật của mình trên mạng xã hội Douyin (TikTok), nơi cô đã thu hút được lượng lớn fan. Từ việc chia sẻ cảm xúc ban đầu, Thẩm Đan đã chuyển hướng sang giới thiệu đặc sản quê hương, giúp người nông dân địa phương bán được nông sản và cải thiện thu nhập. Với bản năng kinh doanh nhạy bén, Thẩm Đan đã nhận thấy tiềm năng khổng lồ của thương mại điện tử và các nền tảng video ngắn.

Cô đã bắt đầu kể những câu chuyện về nông sản, về cuộc sống của người dân Nam Bình bằng giọng văn giản dị, gần gũi và đầy cảm xúc. Sức hút từ sự chân thật này nhanh chóng lan tỏa, giúp đội ngũ của Thẩm Đan bán được hơn 150 triệu nhân dân tệ giá trị nông sản địa phương chỉ trong vòng một năm. Đến năm 2021, nền tảng của Thẩm Đan đã thu hút hơn 3 triệu người theo dõi, và con số này tiếp tục tăng lên gần 30 triệu người theo dõi trên các nền tảng vào tháng 3/2023.

Thương hiệu nông sản cá nhân của cô đạt tổng doanh thu hơn 70 triệu nhân dân tệ vào năm 2022. Tính tổng doanh số bán nông sản hàng năm từ các sản vật địa phương của Thẩm Đan khoảng 200 triệu nhân dân tệ. Thẩm Đan không chỉ là người bán hàng, cô còn là cầu nối trực tiếp giữa người nông dân và người tiêu dùng, đảm bảo sản phẩm được bán với giá trị xứng đáng, mang lại thu nhập ổn định cho bà con, giúp nuôi sống cả làng.

Bên cạnh việc kinh doanh, Thẩm Đan còn đặc biệt chú trọng đến việc nâng cao năng lực cho thế hệ trẻ, trong đó có rất nhiều phụ nữ. Cô là đồng sáng lập Học viện cho phụ nữ với Liên đoàn phụ nữ Nam Bình, và tích cực cố vấn và đào tạo thanh niên về kỹ năng thương mại điện tử, tiếp thị số. Thẩm Đan cũng là người quảng bá văn hóa nông thôn đầy tâm huyết.

Cô tin rằng ‘nông thôn là quê hương của chúng ta’, nơi chứa đựng những giá trị truyền thống và nét đẹp bình dị cần được bảo tồn và phát huy. Cô thường xuyên giới thiệu các sản phẩm thủ công, phong tục tập quán, và những câu chuyện đời thường của người dân Nam Bình, giúp công chúng hiểu sâu sắc hơn về cuộc sống nông thôn.

Những nỗ lực của Thẩm Đan đã được ghi nhận rộng rãi. Cô được vinh danh là một trong 10 thanh niên xuất sắc nhất tỉnh Phúc Kiến vào năm 2021. Cô cũng thường xuyên được mời chia sẻ kinh nghiệm tại các diễn đàn quan trọng, thể hiện vai trò là một người dẫn dắt trong lĩnh vực phát triển nông thôn.

Trong năm 2025, Thẩm Đan tiếp tục mở rộng tầm ảnh hưởng. Công ty của cô đã hợp tác với Viện Nghiên cứu Tiêu chuẩn và Kỹ thuật Kiểm tra Chất lượng Nông nghiệp của Viện Khoa học Nông nghiệp Phúc Kiến để thành lập Trung tâm Phát triển chung Sản phẩm Nông nghiệp Xanh chất lượng cao. Sự hợp tác này nhằm nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc của nông sản, đảm bảo sản phẩm ‘xanh, chất lượng cao’.

Với tư cách là Đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân tỉnh Quảng Đông, Thẩm Đan còn đề xuất ‘Phát huy lợi thế kinh tế số của Quảng Đông, hỗ trợ các nhóm đặc biệt hòa nhập vào kỷ nguyên số’. Douyin và các nền tảng khác đã giúp Thẩm Đan kết nối với người tiêu dùng, giúp thúc đẩy sự phát triển của nông thôn.

Cá bống sông Đà, một món ăn dân dã từng gắn liền với bữa cơm đạm bạc của người dân địa phương, nay đã trở thành đặc sản được ưa chuộng tại các thành phố lớn.

Với giá bán dao động từ 120.000 đến 200.000 đồng/kg, cá bống sông Đà đang là một trong những đặc sản được săn đón. Cá bống sông Đà xuất hiện nhiều và ngon nhất vào khoảng thời gian từ tháng 7 đến tháng 8 hàng năm. Do đó, người dân địa phương thường tranh thủ đi bắt và bán cho thương lái hoặc gửi đi các tỉnh thành khác.

Cá bống có nhiều loại, trong đó nổi bật nhất là cá bống cát với thân tròn, da màu vàng nhạt, kích thước chỉ chừng ngón tay út. Cá bống được làm sạch sẽ, cấp đông, người mua chỉ cần rửa qua là có thể sử dụng được.

Cá bống sông Đà có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon, phổ biến nhất là cá bống kho tiêu, cá bống kho tộ, cá bống chiên giòn và cá bống chiên nước mắm. Ngoài ra, còn có các món ăn khác như cá bống kho nghệ, cá bống kho gừng, cá bống kho riềng, cá bống kho tương, cá bống chiên lá lốt, cá bống chiên tỏi ớt.

Sự biến đổi của cá bống sông Đà từ một món ăn dân dã thành đặc sản cao cấp đã mang lại nhiều cơ hội kinh tế cho người dân địa phương. Đồng thời, cũng giúp cho người dân thành phố có thể thưởng thức được những món ăn ngon và đa dạng hơn.

Một YouTuber người Pháp recently đã có cơ hội trải nghiệm ẩm thực đặc trưng của Việt Nam trong chuyến du lịch miền Trung. Romain, một người đam mê ẩm thực, đã ghé thăm một trang trại nuôi dông cát tại phường Mũi Né, tỉnh Bình Thuận, và sau đó thưởng thức các món ăn dân dã được chế biến từ loài vật này.

Dông cát là một loài vật được nuôi và cung cấp nổi tiếng ở Mũi Né, và Romain đã có cơ hội tìm hiểu về loài vật này cũng như thưởng thức các món ăn ngon chế biến từ dông. Đầu tiên, vị khách Tây đã nếm thử một miếng thịt dông nướng than tại chỗ. Miếng thịt vẫn giữ được mùi vị nguyên bản vì chưa qua công đoạn tẩm ướp nào. Anh khen thịt dông có màu trắng ngần, “nửa giống gà, nửa giống cá”, mùi vị không quá rõ rệt hay tạo cảm giác bùng nổ trong khoang miệng.

Sau đó, Romain tiếp tục thưởng thức món ăn chính là thịt dông nướng muối ớt và gỏi đu đủ trộn thịt dông. Khi suất ăn được bưng lên, anh ngạc nhiên vì hình thức bắt mắt. Các nguyên liệu được bày biện khéo léo trên chiếc mẹt tre, đầy đủ rau thơm và nước chấm. Romain được chủ quán tận tình hướng dẫn cách ăn. Với món dông nướng muối ớt, thực khách có thể ăn ngay hoặc chấm muối tiêu chanh, sốt ớt xanh tùy ý. Với món gỏi dông, thực khách được phục vụ kèm bánh đa giòn.

Khi nếm thử miếng thịt dông nướng muối ớt, Romain tỏ ra kinh ngạc, thừa nhận mùi vị rõ rệt, mạnh hơn món dông nướng nguyên bản mà anh nếm thử lúc đầu. Vị khách Tây cũng dành lời khen về món gỏi có đủ vị chua cay mặn ngọt, ăn kèm bánh đa giòn.

Theo anh Lê Khánh Dân, chủ cơ sở phân phối dông cát ở phường Mũi Né, dông nuôi chuồng thường có kích thước lớn, từ 300-600 gram/con, giá khoảng 650.000-900.000 đồng/kg. Dông tự nhiên có trọng lượng nhỏ hơn, mỗi cân khoảng 8-12 con, giá 400.000-600.000 đồng/kg. Món này xuất hiện nhiều trong thực đơn của các nhà hàng, quán ăn ở địa phương, được du khách lựa chọn thưởng thức vào những buổi tiệc sum họp, tụ tập hoặc ngày lễ, Tết, dịp đặc biệt trong năm.

Qua trải nghiệm của Romain, có thể thấy rằng dông cát là một món ăn đặc trưng và ngon miệng của vùng Mũi Né. Với cách chế biến đa dạng và hương vị đặc biệt, dông cát đang trở thành một lựa chọn ẩm thực hấp dẫn cho du khách khi đến thăm vùng đất này.

Tìm hiểu thêm về ẩm thực Việt Nam và khám phá các món ăn ngon khác tại các vùng miền trên cả nước.