Chuyển dịch năng lượng đang là một thách thức lớn đối với ngành điện khí Việt Nam. Tại diễn đàn dầu khí và năng lượng thường niên 2025 với chủ đề “Chuyển dịch năng lượng – tầm nhìn và hành động”, ông Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hiệp hội Dầu khí Việt Nam, đã nhấn mạnh rằng việc huy động điện khí tại các nhà máy nhiệt điện khí LNG đang gặp khó khăn do giá cao.

Ông Thập dẫn chứng rằng Nhà máy điện khí Nhơn Trạch 1 và dự án điện khí Lan Tây đang hoạt động dưới mức tối đa, trong khi hai dự án nhiệt điện khí Nhơn Trạch 3 và 4, với tổng mức đầu tư lên tới hàng tỷ USD, đã hoàn thành và sẵn sàng phát điện nhưng vẫn chưa được huy động hiệu quả. Nguyên nhân chính là do cơ chế huy động điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trong đó điện khí LNG có mức giá cao và không phải là nguồn điện được ưu tiên.

Ông Thập cũng chỉ ra rằng Nghị định 100 của Chính phủ về cơ chế phát triển các dự án nhiệt điện khí đã đưa ra các cơ chế hỗ trợ, nhưng vẫn còn nhiều vướng mắc trong việc vận hành các nhà máy và thu hút đầu tư vào lĩnh vực điện khí.

Ông Nguyễn Duy Giang, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power), cho rằng một trong những vướng mắc lớn nhất là cơ chế chuyển ngang giá khí vào giá điện. Ông Giang đề xuất cần có cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa nhà phát điện và nhà mua điện để đảm bảo bao tiêu sản lượng dài hạn. Các nhà đầu tư đang mong muốn có tỷ lệ bao tiêu sản lượng điện tối thiểu dài hạn không thấp hơn 80-90% trong thời gian 15-20 năm.

Để giải quyết vấn đề bao tiêu sản lượng, ông Thập cho rằng cần có cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa nhà phát điện và nhà mua điện, áp dụng cho cả các dự án điện khí LNG và các nhà máy năng lượng tái tạo. Ông cũng nhấn mạnh rằng nhu cầu chuyển dịch năng lượng lên tới 135 tỷ USD, nhưng nguồn lực của Nhà nước có hạn, nên việc thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân là yêu cầu cấp thiết.

Tuy nhiên, các chính sách phát triển điện khí hiện nay vẫn chưa đủ hấp dẫn nhà đầu tư, vì chưa có cơ sở bảo lãnh từ Chính phủ để bảo lãnh vay vốn cho các dự án, và chưa có cơ chế bảo lãnh chuyển đổi ngoại tệ. Điều này đòi hỏi cần có những điều chỉnh và cải thiện cơ chế chính sách để thu hút đầu tư vào ngành điện khí, đảm bảo an ninh năng lượng và thực hiện chuyển dịch năng lượng bền vững.

Tham khảo thêm thông tin về ngành điện khí tại https://www.pvpower.vn/ và Hiệp hội Dầu khí Việt Nam tại https://www.petrovietnam.com.vn/

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ, nhu cầu về điện năng tại Mỹ đã tăng vọt, dẫn đến chi phí điện tăng cao. Theo báo cáo của Financial Times, dựa trên thông tin từ PJM – đơn vị điều hành lưới điện lớn nhất nước này, xu hướng này diễn ra khi Tổng thống Donald Trump từng cam kết cung cấp năng lượng với chi phí thấp hơn cho các hộ gia đình Mỹ.

Sự gia tăng trong việc tiêu thụ điện chủ yếu đến từ sự phát triển của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI, đặc biệt tại khu vực Virginia, được biết đến như ‘thung lũng trung tâm dữ liệu’. Kể từ khi ChatGPT trở nên phổ biến, nhu cầu tính toán cho AI đã tăng đột biến, gây áp lực lớn lên hệ thống điện quốc gia. Các chuyên gia cảnh báo rằng sự bùng nổ này, kết hợp với việc triển khai chậm các dự án năng lượng mới và việc đóng cửa các nhà máy cũ, buộc các công ty điện lực phải đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng.

PJM, tổ chức vận hành lưới điện cho khoảng 65 triệu người dân tại 13 bang và thủ đô Washington, D.C, cho biết họ sẽ chi 16,1 tỷ USD cho các nhà sản xuất điện để đáp ứng nhu cầu trong khoảng thời gian từ giữa năm 2026 đến giữa năm 2027, tăng 10% so với năm trước. Người tiêu dùng có thể sẽ phải chịu hóa đơn tiền điện tăng tới 5%. Áp lực giá điện tăng là một thách thức đối với cam kết của Tổng thống Trump về việc giảm một nửa chi phí năng lượng hộ gia đình.

Theo số liệu từ Bộ Lao động Mỹ, giá điện đã tăng 5,6% trong năm qua, trong khi lạm phát chung chỉ ở mức 2,7%. Chuyên gia Timothy Fox từ ClearView Energy Partners nhận định: ‘Đây là tin không vui đối với người tiêu dùng. Giá trúng thầu cao hơn sẽ khiến hóa đơn điện của khách hàng tiếp tục tăng’.

PJM đã phải áp trần giá sau khi giá điện trong các phiên đấu giá tăng tới 800% vào năm ngoái. Các phiên đấu gia này nhằm xác định mức thanh toán cho các nhà máy điện trong giai đoạn nhu cầu cao nhất, nhằm tránh tình trạng mất điện. Tuy nhiên, kết quả phiên đấu giá năm nay vẫn tiệm cận ngưỡng trần – đạt 329 USD mỗi megawatt-ngày.

Chi phí năng lượng tăng cao cũng làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát, một phần do chính các chính sách của ông Trump, bao gồm việc áp thuế nhập khẩu toàn cầu và dự luật cơ sở hạ tầng ‘to lớn và đẹp đẽ’. Cả hai đều góp phần gia tăng gánh nặng tài chính cho người dân Mỹ.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng tình trạng thiếu điện có thể trở nên nghiêm trọng hơn trong những năm tới. PJM dự báo nhu cầu tiêu thụ điện sẽ tăng thêm 32 gigawatt từ nay đến năm 2030 – phần lớn đến từ các trung tâm dữ liệu. Trong bối cảnh đó, các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon đang ráo riết tìm kiếm thêm nguồn cung năng lượng, càng đẩy giá điện lên cao hơn nữa.