Luật Xây dựng sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2026 hứa hẹn tháo gỡ nhiều rào cản pháp lý, đồng thời mở ra cơ hội giảm thiểu rủi ro cho các dự án đầu tư xây dựng.

Những cải cách trọng yếu của Luật Xây dựng sửa đổi

Cải tổ quản lý đầu tư và thủ tục hành chính

Theo ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng, luật mới chia ba nhóm chính: nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư, đơn giản hóa thủ tục, và phân định trách nhiệm các bên. Đặc biệt, quy trình cấp phép được rút gọn, chỉ còn hai hình thức quản lý dự án chủ đạo, giảm bớt khâu hành chính cho cả dự án công, PPP và đầu tư kinh doanh.

Phân định rõ trách nhiệm các chủ thể

Luật mới quy định chi tiết trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn và các cơ quan quản lý, đồng thời làm rõ các sự kiện bất khả kháng và hoàn thành cơ bản trong hợp đồng, dựa trên nền tảng pháp luật dân sự.

Cơ chế quản lý chi phí và hợp đồng

Ông Hồ Ngọc Sơn nhấn mạnh, chi phí đầu tư sẽ được tính toán dần theo các giai đoạn thiết kế, thay vì nguyên tắc “đúng tính đủ” truyền thống. Hệ thống định mức, đơn giá cũng được cập nhật để phản ánh thực tế thị trường và công nghệ mới.

Thách thức và rủi ro pháp lý còn tồn tại

Rủi ro trong soạn thảo và quản lý hợp đồng

Ông Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC, lưu ý rằng nếu doanh nghiệp không kịp nắm bắt các quy định mới, quyền tự chủ mở rộng có thể dẫn đến tranh chấp tăng cao. Các vấn đề thường gặp gồm điều kiện thanh toán, quyết toán và tiến độ thực hiện.

Quản trị rủi ro trong dự án quy mô lớn

PGS. TS. Tô Văn Hòa nhấn mạnh, các dự án hàng chục nghìn tỷ đồng có rủi ro đa lớp: từ thiết kế hợp đồng, phân bổ trách nhiệm, đến quản lý chi phí và xử lý tranh chấp kỹ thuật.

Kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất giải pháp

• Doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời các văn bản hướng dẫn và chuẩn hoá mẫu hợp đồng theo chuẩn mới.
• Thúc đẩy đối thoại giữa các bên liên quan để thống nhất cách áp dụng các quy định về bất khả kháng và hoàn thành cơ bản.
• Áp dụng công cụ quản trị rủi ro (risk matrix, BIM) để dự báo và giảm thiểu tranh chấp trong các giai đoạn thiết kế và thi công.
• Tăng cường năng lực đào tạo cho cán bộ pháp lý và kỹ thuật về Luật Xây dựng sửa đổi, tránh sai sót trong soạn thảo hợp đồng.

Việc nắm bắt và thực thi đúng các cải cách của Luật Xây dựng sẽ giúp giảm đáng kể chi phí phát sinh, tăng tốc độ thực hiện dự án và giảm tải gánh nặng tranh chấp cho các doanh nghiệp.

Bạn đã sẵn sàng điều chỉnh quy trình đầu tư của mình để phù hợp với Luật mới? Hãy chia sẻ quan điểm và đăng ký nhận bản tin chuyên sâu về pháp lý xây dựng.