Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050, việc tìm kiếm một mô hình tăng trưởng kinh tế nhanh mà vẫn bền vững đang trở thành một thách thức lớn. Làm thế nào để Việt Nam có thể tạo dựng một con đường phát triển riêng, thông minh và bao trùm, mà không phải sao chép mô hình của phương Tây? Trong bối cảnh này, một bản đề xuất mang tên ‘Nền kinh tế tầm thấp’ – Low Altitude Economy đã được đưa ra trong buổi đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp tại Hà Nội ngày 31/5.

Bản đề xuất ‘Nền kinh tế tầm thấp’ không chỉ mang theo kỳ vọng của doanh nghiệp, mà còn là một chỉ báo cho một ‘thiết kế tương lai’ cho mô hình tăng trưởng quốc gia. Khái niệm ‘tầm thấp’ trong ‘nền kinh tế tầm thấp’ đề cập đến phạm vi không phận dưới 1.000 m, nơi mà các hoạt động kinh tế trên không có thể được thực hiện bằng máy bay không người lái. Các hoạt động này bao gồm phát triển nông nghiệp, chở người, hàng hóa, bay tầm thấp, du lịch hàng không, điều trị y tế khẩn cấp, giao đồ ăn, và được nhiều nước coi là một động lực mới để phát triển kinh tế.

Ông Nguyễn Thái Việt Huy, một trong những người đề xuất ý tưởng, cho biết rằng ‘bay thấp’ không chỉ là một cơ hội phát triển vượt trội trong ‘nền kinh tế tầm thấp’, mà còn là một triết lý phát triển mới. Thay vì tập trung vào đô thị bay hay không gian vũ trụ vốn đòi hỏi hạ tầng và nguồn lực đầu tư rất lớn, Việt Nam có thể kiến tạo một con đường riêng – thực dụng, hiệu quả, và bền vững – bằng cách làm chủ vùng không gian gần mặt đất.

Theo ông Trần Thiên Phương, có 3 lĩnh vực trọng điểm cần được ưu tiên thí điểm có kiểm soát để thúc đẩy nền kinh tế tầm thấp tại Việt Nam: Vận tải và dịch vụ hàng không tầm thấp; Nông nghiệp thông minh và giám sát môi trường; Công nghiệp UAV và hệ sinh thái công nghệ liên quan. Để thúc đẩy nền kinh tế tầm thấp, ông Phương đề xuất hàng loạt chính sách đặc thù, bao gồm ban hành khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát cho UAV dân sự tại một số địa phương trọng điểm, và miễn thuế nhập khẩu linh kiện, phụ kiện UAV. Ông cũng kiến nghị Chính phủ ưu tiên ban hành quy định ghi nhãn hàng ‘Made in Vietnam’ và ‘Make in Vietnam’ cho UAV và thiết bị AIoT trong sớm nhất có thể.

Về vấn đề không phận bay, rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của nền kinh tế tầm thấp của Việt Nam là sự kiểm soát chặt chẽ không phận của Bộ quốc phòng Việt Nam. Các quốc gia có nền kinh tế tầm thấp phát triển đều trải qua quá trình chuyển đổi quản lý một phần không phận từ quân sự sang dân sự. Do đó, việc tìm kiếm một giải pháp để tháo gỡ rào cản này là rất quan trọng để thúc đẩy nền kinh tế tầm thấp tại Việt Nam.

Tổng kết lại, ‘nền kinh tế tầm thấp’ là một ý tưởng mới và đầy hứa hẹn cho mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Với việc tập trung vào các hoạt động kinh tế trên không, sử dụng máy bay không người lái, và áp dụng các công nghệ mới, Việt Nam có thể tạo dựng một con đường phát triển riêng, thông minh và bao trùm. Tuy nhiên, để hiện thực hóa ý tưởng này, cần có sự hỗ trợ từ chính sách, pháp lý, và sự hợp tác giữa các bên liên quan. Tìm hiểu thêm về nền kinh tế tầm thấp và các cơ hội mà nó mang lại cho Việt Nam.

Nam Phi đang triển khai một chiến lược bảo tồn mới để bảo vệ quần thể tê giác trắng quý hiếm, loài động vật đang bị đe dọa nghiêm trọng. Với mục tiêu tăng cường giám sát và bảo vệ, nước này đang tận dụng công nghệ hiện đại để theo dõi đàn tê giác trắng hàng ngày. Máy bay không người lái, vòng cổ GPS và hệ thống báo cáo kỹ thuật số là một số biện pháp đang được áp dụng.

Những công cụ này không chỉ giúp cung cấp dữ liệu thời gian thực về quần thể tê giác trắng mà còn hỗ trợ tích cực cho việc tái thiết và phát triển quần thể này tại Vườn quốc gia Kruger. Dự kiến, trong thập kỷ tới, số lượng tê giác trắng sẽ tăng từ hơn 2.000 cá thể lên 12.000 cá thể. Đây là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực bảo tồn loài động vật quý hiếm này.

Trong khi đó, tại Trung Quốc, các nhà khoa học đã đưa một con chip não có kích thước bằng thẻ tín dụng, chứa tế bào não người và mạch máu, lên trạm vũ trụ Thiên Cung. Mục đích của thí nghiệm này là nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường không trọng lực đối với chức năng thần kinh và sức khỏe tâm thần của con người. Đây là lần đầu tiên một “chip não” được đưa vào không gian, mở ra những cơ hội mới cho nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này.

Tập đoàn Google cũng đã đạt được một bước tiến quan trọng trong việc phát triển công nghệ cảnh báo sớm động đất. Bằng cách sử dụng cảm biến chuyển động trên hàng triệu chiếc điện thoại Android, hệ thống này đã phát hiện hơn 11.000 trận động đất và gửi cảnh báo đến người dùng tại 98 quốc gia từ năm 2021 đến 2024. Công nghệ này có tiềm năng giúp cứu sống hàng nghìn người mỗi năm.

Ở một lĩnh vực khác, tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), một đoạn đường đặc biệt vừa được khánh thành tại Fujairah. Đoạn đường này được thiết kế với những dải rãnh tinh xảo, khi bánh xe của ô tô lăn qua ở vận tốc khoảng 100 km/giờ sẽ tạo nên một giai điệu nhạc và truyền vào khoang lái. Điều này cho phép người lái xe thưởng thức nhạc mà không cần mở radio, mang lại một trải nghiệm lái xe mới mẻ và thú vị.

Những phát triển công nghệ gần đây không chỉ thể hiện sự sáng tạo của con người mà còn cho thấy tiềm năng của công nghệ trong việc giải quyết các vấn đề thực tế. Từ bảo tồn động vật quý hiếm đến nghiên cứu không gian và cảnh báo động đất, công nghệ đang đóng một vai trò quan trọng trong việc cải thiện cuộc sống của chúng ta.

Đến giữa năm nay, hơn 100 thành phố tại Trung Quốc đã xây dựng trung tâm thử nghiệm máy bay điện cất – hạ cánh thẳng đứng (eVTOL), báo hiệu sự phát triển nhanh chóng của công nghệ hàng không không người lái tại đây. Tại các đô thị lớn như Thâm Quyến và Thượng Hải, việc giao hàng bằng máy bay không người lái đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày, thể hiện sự ứng dụng thực tiễn của công nghệ này trong việc đáp ứng nhu cầu vận chuyển đa dạng của người dân.

Theo một báo cáo gần đây của McKinsey, kinh tế tầm thấp toàn cầu dự kiến sẽ đạt quy mô 430 tỷ USD vào năm 2035. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển to lớn của ngành công nghiệp này trên phạm vi toàn cầu. Đáng chú ý, Trung Quốc được kỳ vọng sẽ hưởng lợi đáng kể từ xu hướng này, với mức đóng góp lên đến 2% GDP vào năm 2030. Sự đóng góp này không chỉ thể hiện sự phát triển của công nghệ mà còn cho thấy vai trò quan trọng của kinh tế tầm thấp trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong tương lai.

Với sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng và công nghệ, Trung Quốc đang nổi lên như một trong những thị trường hàng đầu cho việc phát triển và ứng dụng máy bay điện cất – hạ cánh thẳng đứng (eVTOL) cũng như các giải pháp vận chuyển hàng hóa không người lái. Việc các thành phố lớn như Thâm Quyến và Thượng Hải tiên phong trong việc áp dụng công nghệ này đã mở ra những cơ hội mới cho việc giao hàng và vận chuyển tại đô thị, đồng thời đặt ra tiền đề cho sự phát triển của các trung tâm thử nghiệm eVTOL trên toàn quốc.

Xu hướng phát triển của kinh tế tầm thấp tại Trung Quốc và trên toàn cầu đang tạo ra những cơ hội mới cho các doanh nghiệp và nhà công nghệ trong việc khám phá và ứng dụng các giải pháp sáng tạo. Với việc kỳ vọng đạt quy mô 430 tỷ USD vào năm 2035, ngành công nghiệp này chắc chắn sẽ tiếp tục thu hút sự quan tâm và đầu tư trong thời gian tới, đồng thời đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế toàn cầu.

Một loại vũ khí bí ẩn của Ukraine đã xuất hiện trong truyền thông, với hình ảnh cho thấy khả năng tàng hình cao và có thể tác động tới chiến dịch quân sự của Nga. Hình ảnh này đã được đăng tải trên mạng internet những ngày gần đây, đánh dấu lần xuất hiện thứ hai của loại vũ khí này.

Loại vũ khí bí ẩn này là một chiếc UAV (Unmanned Aerial Vehicle) tấn công tàng hình, có cấu trúc dạng cánh bay không có thân riêng biệt và được đẩy bằng động cơ phản lực. UAV này được sơn màu đen và có khả năng tàng hình rất cao, giúp nó vượt qua các hệ thống phòng không của đối thủ để tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.

Ukraine đã gia tăng các vụ tấn công vào cơ sở quân sự, nhà máy vũ khí, điểm hậu cần của Nga gần đây. Kiev tin rằng các cuộc tấn công này có thể làm gián đoạn việc Nga vận hành chiến dịch quân sự đặc biệt, làm chậm đà tiến của Moscow. Thông tin về chiếc UAV bí ẩn này vẫn chưa rõ ràng, nhưng một chiếc UAV màu đen từng rơi ở Nga hồi tháng 6/2024 dài khoảng 3m. Nếu nó mang được lượng nhiên liệu tương đương UAV tấn công Shahed của Nga, vốn có kích thước tương đương, thì có thể nó đủ khả năng bay hàng trăm km.

Ngoài ra, Ukraine còn có một loại UAV phản lực khác lớn hơn một chút, cũng mang cấu trúc cánh bay, đã từng xuất hiện vài lần trên mạng xã hội từ năm ngoái. Điểm khác biệt chính giữa hai mẫu UAV tàng hình, ngoài kích thước, là ở đuôi: mẫu lớn hơn có một cánh đuôi đứng, trong khi mẫu nhỏ hơn có 2. Rõ ràng, cả hai mẫu UAV tàng hình này chỉ tồn tại với số lượng rất ít, có lẽ do chi phí và độ phức tạp cao hơn so với các loại UAV khác.

Loại UAV tấn công chính của Lực lượng Tác chiến Không người lái Ukraine (USF) là mẫu An-196, cánh thẳng và dùng cánh quạt. Việc UAV tàng hình xuất hiện ít có thể hàm ý rằng USF chỉ triển khai chúng cho những nhiệm vụ khó khăn nhất, nơi UAV cần xâm nhập qua các lớp phòng không dày đặc của Nga.

Trong cuộc đua công nghệ này, Nga cũng sở hữu những mẫu UAV tàng hình uy lực, ví dụ như Okhotnik dài tới 14m. Theo giới quan sát, thách thức với cả Ukraine và Nga không phải là làm ra vài chiếc UAV có khả năng tránh radar, mà là làm ra nhiều chiếc. Đây là một cuộc chiến tiêu hao và bên nào có được số lượng lớn vũ khí sẽ là bên có ưu thế. Đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng vì chi phí sản xuất UAV tàng hình đắt đỏ hơn so với UAV thông thường.

Ukraine đang đẩy mạnh phát triển và mua sắm drone đánh chặn để đối phó với việc Nga tăng cường sử dụng máy bay không người lái (UAV) tự sát tầm xa Geran-2 trong các cuộc tập kích vào lãnh thổ Ukraine. Chính phủ Ukraine đã và đang tích cực phát triển thị trường cho thiết bị bay không người lái đánh chặn nội địa. Vào ngày 22/7, ba nhà sản xuất đã nhận được hợp đồng, nâng tổng số hợp đồng lên bốn với giá trị vượt 3 tỷ hryvnia (tương đương 72 triệu USD) cho lĩnh vực này.

Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, Denys Shmyhal, cho biết công nghệ drone đánh chặn sẽ tiếp tục được mở rộng về quy mô. Đặc biệt, Ukraine đang tập trung vào việc phát triển drone đánh chặn có khả năng đối phó với UAV Geran-2 của Nga, theo chỉ đạo của Tổng thống Volodymyr Zelensky. Bộ Quốc phòng Ukraine đã thảo luận với các ngân hàng quốc doanh lớn về việc cho nhà sản xuất drone vay vốn dưới sự bảo lãnh của nhà nước. Cơ quan này cũng đang trao đổi với các đối tác để huy động tài trợ nhằm mua drone đánh chặn và đã đạt được những thỏa thuận sơ bộ.

Drone đánh chặn được thiết kế để hạ thiết bị cùng loại của đối phương, chủ yếu bằng cách lao vào mục tiêu. Lực lượng Ukraine trên tiền tuyến đã sử dụng drone góc nhìn thứ nhất để đối phó UAV trinh sát và drone tự sát của Nga. Tuy nhiên, dòng Geran-2 có tốc độ và độ cao hành trình lớn hơn nhiều so với drone thông thường, đòi hỏi quân đội Ukraine phải sử dụng những loại drone đánh chặn đặc biệt để đối phó.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Nga có thể triển khai tới 1.000 UAV mỗi ngày để tập kích lãnh thổ nước này, nhưng Kiev có thể hạ tất cả bằng cách sử dụng drone đánh chặn. Ông Zelensky nhấn mạnh rằng điều này có thể được thực hiện nếu các đối tác ghi nhận mọi điều mà ông đã chia sẻ và ngân sách được phân bổ hợp lý. Drone đánh chặn cũng được coi là lựa chọn hợp lý về mặt kinh tế, đặc biệt khi so sánh với chi phí của tên lửa phòng không.

Lực lượng thiết bị không người lái Ukraine cho biết drone đánh chặn chỉ có giá khoảng 5.000 USD, rẻ hơn hàng trăm lần so với tên lửa. Dự án phòng thủ ‘Trời quang’ sử dụng drone đánh chặn nội địa để bảo vệ thành phố Kiev khỏi UAV Nga cũng đã được triển khai. Dự án này sẽ được phân bổ 6,2 triệu USD để mua trang thiết bị, xây dựng trung tâm huấn luyện phi công điều khiển drone đánh chặn, thành lập thêm tổ phòng không di động trực chiến ở thủ đô Kiev và khu vực xung quanh.

Cơ quan Mua sắm Quốc phòng Ukraine đã ký hợp đồng mua hàng chục nghìn drone đánh chặn. Việc đẩy mạnh phát triển và mua sắm drone đánh chặn của Ukraine cho thấy nỗ lực của nước này trong việc đối phó với mối đe dọa từ UAV của Nga và bảo vệ lãnh thổ của mình.

Trung Quốc vừa giới thiệu một hệ thống vũ khí laser phòng không mới, OW5-A50, được thiết kế để tiêu diệt máy bay không người lái (UAV) với chi phí thấp và tính cơ động cao. Hệ thống này được phát triển để xuất khẩu sang các thị trường tại Trung Đông và châu Phi.

Tập đoàn quốc phòng quốc doanh NORINCO của Trung Quốc đã giới thiệu hệ thống OW5-A50 trong một video quảng bá. OW5-A50 được gắn trên khung xe tải hạng nặng 8×8, cho phép nó di chuyển linh hoạt và hoạt động trên nhiều địa hình khác nhau. Hệ thống này được trang bị nguồn phát riêng và hệ thống điều khiển tích hợp, cho phép nó triển khai nhanh chóng mà không cần phụ thuộc vào nguồn điện ngoài.

Hệ thống OW5-A50 có công suất laser lên tới 50kW, cho phép nó tiêu diệt UAV ở nhiều độ cao và khoảng cách khác nhau. Đây là một phần trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm đối phó với xu hướng tấn công bằng UAV ngày càng gia tăng. Các chuyên gia quốc phòng nhận định OW5-A50 là một giải pháp hiệu quả để chống lại các cuộc tấn công quy mô lớn từ đàn UAV và tên lửa hành trình.

So với các hệ thống tương tự như Iron Beam của Israel, OW5-A50 có ưu thế về chi phí vận hành. Trong khi mỗi phát bắn của Iron Beam tiêu tốn khoảng 2,5 USD, OW5-A50 được cho là còn tiết kiệm hơn nhờ khả năng hoạt động hoàn toàn độc lập và không cần tiếp năng lượng ngoài.

Trung Quốc đã mang OW5-A50 tới các triển lãm quốc phòng lớn tại Ả rập Xê út, Qatar và Ai Cập trong năm 2024, trong nỗ lực mở rộng xuất khẩu vũ khí công nghệ cao. NORINCO kỳ vọng OW5-A50 sẽ là công nghệ chủ lực giúp củng cố vị thế của nước này trong lĩnh vực phòng không hiện đại.

Ukraine và Mỹ đang tiến gần đến một thỏa thuận quan trọng về việc Kiev sẽ cung cấp máy bay không người lái (UAV) cho quân đội Mỹ. Thông tin này được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với tờ New York Post vào ngày 18/7. Nếu thỏa thuận này được hiện thực hóa, nó sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng đối với cả hai quốc gia.

Thỏa thuận tiềm năng này có thể mở ra cánh cửa xuất khẩu công nghệ UAV thời chiến của Ukraine, vốn trước đây bị hạn chế bởi các rào cản pháp lý nghiêm ngặt. Đồng thời, nó cũng có thể tạo ra một tiền lệ hiếm hoi trong hệ sinh thái mua sắm quốc phòng khép kín của Mỹ, nơi Bộ Quốc phòng thường ít khi mua vũ khí từ các quốc gia ngoài NATO.

Đối với Ukraine, thỏa thuận này sẽ giúp giải quyết hai thách thức lớn. Thứ nhất, chính sách kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt của chính Ukraine sẽ được tháo gỡ. Thứ hai, sự dè dặt cố hữu của Lầu Năm Góc đối với vũ khí nước ngoài sẽ được giảm thiểu. Tuy nhiên, một trở ngại lớn khi xuất khẩu sang Mỹ là nhiều UAV của Ukraine hiện vẫn sử dụng linh kiện từ Trung Quốc – một vấn đề cần giải quyết sớm nếu muốn đáp ứng tiêu chuẩn của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Các chuyên gia nhận định rằng thỏa thuận UAV giữa Mỹ và Ukraine còn phải vượt qua nhiều trở ngại lớn. Những trở ngại này bao gồm vấn đề xuất xứ linh kiện và việc tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về mua sắm quốc phòng của Mỹ. Việc giải quyết những vấn đề này sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa thỏa thuận tiềm năng này.

Nếu thỏa thuận UAV giữa Ukraine và Mỹ được ký kết, nó không chỉ mang ý nghĩa thương mại đơn thuần. Thỏa thuận này sẽ là một tuyên bố quan trọng rằng thời đại quốc phòng toàn cầu không còn bị giới hạn trong khuôn khổ NATO hay các tổ hợp công nghiệp quân sự truyền thống. Điều này có thể mở ra những cơ hội mới cho hợp tác quốc phòng giữa các quốc gia ngoài NATO và Mỹ trong tương lai.

Hiện tại, tất cả các bên liên quan đang chờ đợi diễn biến tiếp theo của thỏa thuận tiềm năng này. Nếu thành công, thỏa thuận UAV giữa Mỹ và Ukraine sẽ là một bước tiến quan trọng trong hợp tác quốc phòng giữa hai quốc gia và có thể có tác động rộng lớn đến hệ sinh thái mua sắm quốc phòng toàn cầu.