Đầu tư theo lăng kính giới – giải pháp quan trọng cho phát triển bền vững

Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới đang hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững, đầu tư theo lăng kính giới đang nổi lên như một xu hướng quan trọng. Thuật ngữ này đề cập đến hoạt động đầu tư vào các doanh nghiệp do phụ nữ điều hành hoặc mang lại lợi ích cho phụ nữ. Theo số liệu mới nhất, tổng tài sản đầu tư theo lăng kính giới trên toàn cầu đang tăng mạnh, với hơn 44 quỹ đầu tư công khai tính đến năm 2023.

Theo UNIDO (Tổ chức phát triển Công nghiệp của Liên hợp quốc), nếu phụ nữ đóng vai trò giống như nam giới trong lực lượng lao động, GDP toàn cầu hàng năm có thể tăng thêm tới 28 nghìn tỷ USD hoặc 26% vào năm 2025. Điều này cho thấy việc thu hẹp khoảng cách giới trong kinh tế có thể mang lại lợi ích to lớn. Xét đến việc cần khoảng 5-7 nghìn tỷ USD vốn đầu tư để giải quyết những thách thức quan trọng được nêu trong Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc, đầu tư theo lăng kính giới chính là giải pháp tốt nhất mà chúng ta đang có.

Đầu tư theo lăng kính giới không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần thúc đẩy bình đẳng giới. Thuật ngữ này được đặt ra vào khoảng năm 2009 và trở thành một hoạt động ngày càng phổ biến vào giữa những năm 2010 như một phần của việc giảm bất bình đẳng giới. Hoạt động này bao gồm việc tài trợ cho các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, các doanh nghiệp có thành tích tuyển dụng phụ nữ tốt, hoặc các công ty cải thiện cuộc sống của phụ nữ và trẻ em gái bằng sản phẩm và dịch vụ của họ.

Một số ví dụ về đầu tư theo lăng kính giới đã xuất hiện từ những năm 1970, với việc tạo ra các sáng kiến như Ngân hàng Thế giới về Phụ nữ và Ngân hàng Grameen của Muhammad Yunus. Những sáng kiến này đã cấp các khoản vay nhỏ cho hầu hết các chủ doanh nghiệp là phụ nữ ở Nam bán cầu để tạo điều kiện cho việc trao quyền kinh tế của họ.

Tính đến tháng 6/2023, quy mô thị trường đầu tư theo lăng kính giới trên thị trường tư nhân ước tính là 7,9 tỷ đô la Mỹ. Tổng tài sản được quản lý của các quỹ cổ phần ống kính giới được giao dịch công khai ước tính là 4,27 tỷ đô la Mỹ, với 44 quỹ cổ phần tập trung cụ thể vào đầu tư theo góc nhìn giới có sẵn cho đầu tư công.

Mặc dù có một số nhà đầu tư quan tâm đến giới tính ở Châu Á, các nước Trung Đông và Bắc Phi, Mỹ Latinh tăng trưởng, song các công ty đầu tư vào cân bằng giới vẫn chủ yếu có trụ sở tại Bắc Mỹ và Châu Âu. Tính đến năm 2024, 47% nhà đầu tư quan tâm đến bình đẳng giới có trụ sở chính tại Hoa Kỳ và Canada và 27% có trụ sở tại Tây Âu, Bắc Âu và Nam Âu.

Về lợi nhuận, những người ủng hộ đầu tư theo lăng kính giới cho rằng các công ty có tỷ lệ phụ nữ cao hơn mức trung bình trong các vai trò điều hành có xu hướng hoạt động tốt. Một cuộc khảo sát các nhà đầu tư theo lăng kính giới tính do Mạng lưới đầu tư tác động toàn cầu thực hiện vào năm 2024 cho thấy 77% các khoản đầu tư theo giới tính phần lớn phù hợp với kỳ vọng tài chính của họ, 13% vượt quá kỳ vọng và 8% kém hiệu quả.

Tóm lại, đầu tư theo lăng kính giới không chỉ là một cách tiếp cận đầu tư thông minh mà còn là giải pháp quan trọng cho phát triển bền vững. Nó không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần thúc đẩy bình đẳng giới, từ đó tạo ra một thế giới công bằng và phát triển hơn.

Thị trường carbon đang nổi lên như một cơ hội lớn cho Việt Nam trong việc giảm phát thải khí nhà kính và đạt được lợi ích đa bên. Tuy nhiên, con đường đến với thị trường carbon vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

Tại xã Cao Quảng, tỉnh Quảng Bình, các hộ dân đang tích cực bảo vệ và phục hồi rừng, gắn liền với hệ sinh thái bền vững. Trong khi đó, tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, hàng vạn nông hộ đang triển khai thí điểm các mô hình trồng lúa phát thải thấp. Những thực hành đơn giản như xử lý rơm rạ sau thu hoạch để tái sử dụng hoặc làm phân bón, luân canh lúa – tôm, lúa – hoa màu hay bón lót phân lân trước khi gieo hạt không chỉ giúp ruộng lúa đạt chất lượng cao, ít sâu bệnh mà còn hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường.

Cộng đồng chủ rừng Cao Quảng, những nông hộ canh tác lúa bền vững tại miền Tây cùng nhiều cá nhân, tổ chức đang triển khai những giải pháp giảm phát thải đang eagerly chờ đợi thị trường carbon được khởi động để nhận về những giá trị tương xứng với công sức và nỗ lực của họ.

Theo kế hoạch của Chính phủ, thị trường carbon sẽ được vận hành thí điểm từ năm nay và tiến đến vận hành chính thức vào năm 2029. Thị trường carbon là cơ chế cho phép trao đổi, thương mại hóa chứng nhận giảm phát thải (CERs). Một tín chỉ carbon tương đương với quyền phát thải một tấn khí CO2. Việc giảm phát thải khí nhà kính có thể mang lại lợi ích tài chính cho các tổ chức, cá nhân thực hiện.

Tuy nhiên, để thị trường carbon phát triển, cần hoàn thiện khung khổ pháp lý và kỹ thuật. Hiện nay, đã có 80 quốc gia trên thế giới sử dụng cơ chế định giá carbon, chủ yếu dưới hình thức đánh thuế carbon và thị trường carbon. Việt Nam có tiềm năng bán được 57 triệu tín chỉ carbon mỗi năm, thu về khoảng 300 triệu USD. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần sự chuẩn bị và triển khai đồng bộ các điều kiện cần thiết.

PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, cho biết, Quyết định 232 đã định hướng chiến lược tổng thể, mục tiêu cụ thể và các nhóm nhiệm vụ then chốt để vận hành thị trường carbon. Tuy nhiên, khung khổ pháp lý này vẫn chưa hoàn thiện và còn thiếu nhiều yếu tố để thiết lập một thị trường carbon đúng nghĩa.

TS. Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Tư vấn phát triển, cũng bày tỏ sự mong đợi về việc thị trường carbon được triển khai. Ông nhấn mạnh rằng thị trường carbon sẽ là một cơ hội mới cho các tổ chức và cá nhân tham gia vào việc giảm phát thải khí nhà kính.

Ông Phạm Hồng Lượng, Phó cục trưởng Cục Lâm nghiệp và kiểm lâm, thừa nhận rằng việc tính toán tín chỉ carbon không phải là điều đơn giản và đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Lãnh đạo Cục Lâm nghiệp và kiểm lâm kỳ vọng giai đoạn từ nay đến 2029 sẽ có thể kịp chuẩn bị các điều kiện cần thiết về thể chế, chính sách và mong muốn có sự đầu tư, hoàn thiện đồng bộ để hoàn thiện các yếu tố về công nghệ, năng lực triển khai và các điều kiện hỗ trợ thị trường tín chỉ carbon.

Việt Nam đang tích cực xây dựng thị trường carbon để đạt được mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường. Việc hình thành thị trường carbon ở Việt Nam là một bước tiến quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu giảm phát thải và bảo vệ môi trường, đồng thời tạo ra cơ hội kinh tế mới cho các tổ chức và cá nhân tham gia vào việc giảm phát thải khí nhà kính.

Các chuyên gia hy vọng rằng với sự chuẩn bị và triển khai đồng bộ các điều kiện cần thiết, thị trường carbon sẽ được vận hành thành công, mang lại lợi ích cho cả môi trường và nền kinh tế. Việc giảm phát thải khí nhà kính không chỉ là trách nhiệm của một quốc gia mà còn là cơ hội để Việt Nam tham gia vào các nỗ lực toàn cầu trong việc bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu.

Thị trường carbon đang nổi lên như một công cụ kinh tế quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và đạt được phát thải ròng bằng ‘0’. Việt Nam hiện đang ở giai đoạn định hình nền móng thị trường carbon, với nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức.

Trong diễn đàn gần đây về “Net Zero Việt Nam 2025: Thị trường carbon trong kỷ nguyên mới”, các chuyên gia đã tập trung thảo luận về tiềm năng và thách thức của thị trường carbon tại Việt Nam. Các chuyên gia chỉ ra rằng hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định khí nhà kính (MRV) chưa đồng bộ và thiếu chuẩn hóa là một trong những thách thức lớn. Bên cạnh đó, hạn chế về nhận thức, nhân lực và tài chính đang khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường này.

Hiện tại, nhiều doanh nghiệp chỉ hiểu đơn giản về giảm phát thải mà chưa thực sự ứng dụng công nghệ tuần hoàn tài nguyên để phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong cách tiếp cận và đầu tư vào công nghệ để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, cho biết từ nay đến 2028, Việt Nam sẽ thí điểm cấp phát hạn ngạch miễn phí và vận hành sàn giao dịch carbon. Từ năm 2029, sẽ áp dụng đấu giá và kết nối quốc tế. Các bộ, ngành đang hoàn thiện hành lang pháp lý để đảm bảo tính minh bạch và tránh ảnh hưởng tới cam kết giảm phát thải quốc gia.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị cần đầu tư vào nền tảng kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tài chính, hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Điều này đòi hỏi sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ chính phủ để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Nhìn chung, thị trường carbon đang nổi lên như một công cụ quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng ‘0’, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đầu tư vào nền tảng kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tài chính.

Ngày 18/7/2025, tại Hà Nội, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) đã tổ chức thành công chương trình đào tạo ‘Tài chính xanh và Dự án các-bon’. Chương trình này nằm trong khuôn khổ thỏa thuận hợp tác giữa Agribank và Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng về tài chính xanh và dự án các-bon cho đội ngũ cán bộ của ngân hàng.

Chương trình đào tạo được thiết kế với tính chuyên sâu và thực tiễn cao, thu hút sự tham gia của nhiều đơn vị thuộc Agribank, bao gồm các thành viên Ban chỉ đạo và Tổ giúp việc triển khai ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) trong hệ thống Agribank, Đội thi ESG Agribank, cũng như người lao động làm nghiệp vụ liên quan tại một số đơn vị thuộc Trụ sở chính và Trường Đào tạo cán bộ. Chương trình do Viện IBT – Trường Đại học Kinh tế – Luật, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh biên soạn và điều hành bởi đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm.

TS. Trịnh Thục Hiền – Khoa Luật Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế, Luật là một trong những giảng viên chính của chương trình, đã chia sẻ những kiến thức quý giá về tài chính xanh và dự án các-bon. Chương trình tập trung vào 6 mô-đun quan trọng, bao gồm giới thiệu về tài chính xanh và vai trò của nó trong ngân hàng, cơ chế định giá các-bon, cơ hội tài chính khí hậu cho ngân hàng, đánh giá và quản lý rủi ro liên quan đến tài chính xanh, chính sách và quy định mới về tài chính xanh và thị trường các-bon, cũng như phân tích tình huống thực tế và xây dựng chiến lược triển khai.

Thông qua chương trình này, Agribank thể hiện sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo và cán bộ đối với chủ đề tài chính xanh và ESG. Thời gian qua, Agribank đã chủ động hành động vì mục tiêu phát triển bền vững quốc gia bằng cách định hình lại các dòng vốn đầu tư, ưu tiên các hoạt động sản xuất kinh doanh thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội. Việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ Agribank về ESG là một phần quan trọng trong cam kết mạnh mẽ của Agribank để đạt được các mục tiêu quốc gia về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh theo Chiến lược Quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050.

Agribank đã và đang tích cực triển khai các hoạt động liên quan đến tài chính xanh và ESG, nhằm góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia. Với việc tổ chức chương trình đào tạo ‘Tài chính xanh và Dự án các-bon’, Agribank đã thể hiện sự cam kết mạnh mẽ trong việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và triển khai các hoạt động tài chính xanh trong thời gian tới.