Giải ngân vốn đầu tư công dự kiến đạt 755.141,6 tỷ đồng vào cuối 2025, nhưng chỉ hoàn thành 82,7 % kế hoạch quốc gia, khiến Bộ Tài chính đề ra 6 nhiệm vụ trọng tâm để phá vỡ các điểm nghẽn.

Tổng quan giải ngân đầu tư công 2025

Theo Bộ Tài chính, đến ngày 31/12/2025 tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư công sẽ đạt 755.141,6 tỷ đồng, tăng 2,4 % so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức hoàn thành chỉ đạt 82,7 % so với mục tiêu do Thủ tướng giao, phản ánh tiến độ chậm ở nhiều bộ, ngành và địa phương.

Những khó khăn còn tồn tại

Trong tháng 12/2025, tốc độ giải ngân toàn quốc đã có cải thiện đáng kể so với các tháng trước và so với cùng kỳ 2024, nhưng vẫn chưa đạt 100 % mục tiêu. Cụ thể, 22 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới mức trung bình quốc gia, trong khi 11 đơn vị đạt hoặc vượt mức trung bình, bao gồm Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Bộ Công Thương, Kiểm toán Nhà nước, Văn phòng Trung ương Đảng, Bộ Tài chính, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng và Bộ Tư pháp.

Ở cấp địa phương, 15 tỉnh, thành phố (như Ninh Bình, Hà Tĩnh, Lào Cai, Thanh Hóa, Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Gia Lai, Cao Bằng, Tây Ninh, Đồng Tháp và Nghệ An) đạt hoặc vượt mức trung bình, trong khi 17 địa phương còn lại còn thấp hơn.

Bộ Tài chính lưu ý, một số đơn vị có tỷ lệ giải ngân cao vì kế hoạch vốn được giao ở mức thấp; một số khác chưa thực hiện giải ngân theo dự án. Đối với địa phương, dù 5/15 tỉnh có tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách địa phương cao, nhưng tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách trung ương chỉ ở mức 63,9 % so với trung bình quốc gia.

Nguyên nhân chủ quan gồm: kế hoạch chưa sát thực tế, nhu cầu vốn không phù hợp, công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư chậm trễ, năng lực quản lý dự án yếu, và phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan. Nguyên nhân khách quan bao gồm thời tiết xấu (mưa bão kéo dài) và các rủi ro thị trường vật liệu xây dựng.

Các cơ chế, chính sách còn tồn tại lỗ hổng như thiếu quy định về tạm cư, hỗ trợ tiền thuê nhà trong giai đoạn tái định cư, chưa có hướng dẫn điều chỉnh giá hợp đồng khi giá vật liệu biến động mạnh, và thiếu tiêu chuẩn cho dự án công nghệ thông tin.

6 nhiệm vụ trọng tâm để đẩy nhanh giải ngân

1. Rà soát và đề xuất cải cách cơ chế, chính sách

Các bộ, cơ quan ngang bộ tập trung tổng hợp các vướng mắc, báo cáo kịp thời và đề xuất các giải pháp tháo gỡ cho cấp có thẩm quyền.

2. Giải quyết điểm nghẽn trong giải phóng mặt bằng

Đảm bảo bàn giao mặt bằng sạch, tăng cường truyền thông, hỗ trợ bồi thường và tái định cư để giảm thời gian chờ đợi.

3. Giám sát thị trường vật liệu xây dựng

Theo dõi sát sao nguồn cung, đặc biệt cho các dự án giao thông trọng điểm, để tránh thiếu hụt và tăng giá gây trì hoãn.

4. Đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia

Nhà thầu, cơ quan quản lý và đơn vị thực hiện tập trung tháo gỡ khó khăn, ví dụ: tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc‑Nam và các tuyến sắt kết nối Việt Nam‑Trung Quốc.

5. Đảm bảo nhân lực có năng lực

Bố trí đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm, đặc biệt ở các khu vực miền núi, xa xôi, để giám sát và triển khai dự án hiệu quả.

6. Rút gọn thủ tục thanh toán

Đơn giản hóa hồ sơ, thanh toán kịp thời cho khối lượng đã nghiệm thu, kiểm soát tạm ứng và thu hồi tạm ứng để tránh tập trung giải ngân vào cuối năm.

Văn Sơn