Thị trường nông sản thế giới đang trải qua một giai đoạn biến động lớn khi giá gạo toàn cầu giảm xuống mức thấp nhất gần 5 năm, trong khi giá cà phê vẫn duy trì ở mức cao. Sự chênh lệch này bắt nguồn từ sự mất cân đối giữa cung và cầu của hai loại nông sản này.

Thị trường gạo: Sản lượng tăng, giá giảm

Thị trường lúa gạo toàn cầu đang chịu áp lực giảm giá mạnh mẽ do dự báo sản lượng kỷ lục. Theo Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO), chỉ số giá gạo chung đã giảm 22% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 105,5 điểm.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự giảm giá này là do các dự báo lạc quan về sản lượng gạo toàn cầu trong niên vụ 2025-2026. Các cơ quan hàng đầu như FAO, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) và hãng nghiên cứu BMI (thuộc Fitch Solutions) đều dự báo sản lượng gạo toàn cầu sẽ đạt mức kỷ lục mới nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi.

Nông dân thu hoạch cà phê tại Espírito Santo (Brazil)

Thị trường cà phê: Nhu cầu cao, nguồn cung hạn hẹp

Trong khi thị trường lúa gạo giảm giá, thị trường cà phê lại có xu hướng ngược lại. Các chuyên gia trong ngành khẳng định rằng việc tái lập kho dự trữ cà phê toàn cầu sẽ là một thách thức lớn, đòi hỏi ít nhất hai vụ mùa bội thu liên tiếp sau nhiều năm thâm hụt nguồn cung.

Nhu cầu tiêu thụ cà phê toàn cầu không những không giảm mà còn được dự báo sẽ đạt kỷ lục mới. Theo USDA, tiêu thụ cà phê toàn cầu niên vụ 2025-2026 dự kiến đạt 169,4 triệu bao (loại 60 kg), tăng so với mức 166,5 triệu bao trong niên vụ 2024-2025.

Sự bùng nổ tiêu thụ tại các thị trường mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc, đã góp phần đáng kể vào xu hướng này. Tiêu thụ cà phê tại Trung Quốc đã tăng hơn gấp hai lần trong 10 năm qua, tăng từ 2,4 triệu bao trong niên vụ 2014-2015 lên ước tính 5,6 triệu bao trong niên vụ 2024-2025.

Tóm lại, thị trường nông sản thế giới đang cho thấy một bức tranh đối lập rõ rệt. Người tiêu dùng gạo có thể hưởng lợi từ giá thấp do nguồn cung dồi dào, trong khi những người yêu thích cà phê sẽ phải tiếp tục đối mặt với mức giá cao trong tương lai gần do sự mất cân đối cung-cầu kéo dài.

Thị trường gạo xuất khẩu đang chứng kiến sự biến động đáng kể khi giá gạo Ấn Độ tăng, trong khi giá gạo Việt Nam và Thái Lan giảm.

Giá gạo xuất khẩu của Ấn Độ đã tăng tuần thứ hai liên tiếp do đồng rupee mạnh lên, giữa lúc nhu cầu trên thị trường quốc tế có phần chậm lại. Gạo đồ 5% tấm của Ấn Độ được báo giá 382-387 USD/tấn, tăng nhẹ so với mức 380-386 USD/tấn của tuần trước. Gạo trắng 5% tấm được giao dịch ở mức 375-381 USD/tấn.

Một nhà giao dịch tại Kolkata cho biết đồng rupee biến động mạnh, tăng hơn 1% trong tuần này đã buộc các nhà xuất khẩu phải nâng giá bán. Lượng gạo dự trữ của Ấn Độ, bao gồm cả lúa chưa xay xát, đã đạt mức kỷ lục 59,5 triệu tấn tính đến ngày 1/6/2025, vượt xa mục tiêu 13,5 triệu tấn mà chính phủ đặt ra cho ngày 1/7/2025.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo 5% tấm được chào bán ở mức 383 USD/tấn, giảm so với mức 387 USD/tấn của tuần trước. Một nhà giao dịch tại Thành phố Hồ Chí Minh cho biết giá giảm do nguồn cung toàn cầu mạnh, đặc biệt là từ Ấn Độ. Tương tự, giá gạo 5% tấm của Thái Lan cũng giảm xuống còn 385-390 USD/tấn, từ mức 397 USD/tấn vào tuần trước.

Trong khi đó, giá gạo nội địa tại Bangladesh vẫn ở mức cao dù kho dự trữ dồi dào. Tổng công ty Thương mại Bangladesh báo cáo giá gạo đã tăng 3,5% trong tuần qua, gây thêm áp lực lên người tiêu dùng.

Trên sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CBOT), giá ngô và đậu tương kỳ hạn đã tăng trở lại từ mức đáy nhiều tháng. Giá đậu tương tăng 8,25 xu lên 10,2475 USD/bushel, giá lúa mỳ tăng 4 xu lên 5,4075 USD/bushel, còn giá ngô tăng 7,50 xu lên 4,1150 USD/bushel. Tuy nhiên, triển vọng nguồn cung thuận lợi tại Mỹ và trên toàn cầu vẫn là yếu tố kìm hãm đà tăng của giá.

Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC) đã nâng dự báo sản lượng lúa mỳ thế giới niên vụ 2025-2026 thêm 2 triệu tấn, lên 808 triệu tấn. Ủy ban châu Âu cũng tăng dự báo sản lượng lúa mỳ mềm của Liên minh châu Âu (EU) thêm 1,6 triệu tấn, lên 128,2 triệu tấn.

Trên sàn giao dịch London, giá cà phê robusta giảm nhẹ. Giá cà phê arabica trên sàn giao dịch New York cũng giảm. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo sản lượng cà phê của Việt Nam trong niên vụ 2025-2026 sẽ tăng tới 6,9%, đạt 31 triệu bao.

Ngược chiều với thế giới, giá cà phê tại Việt Nam tiếp tục tăng nhẹ 400 đồng/kg ở tất cả các tỉnh thành sản xuất trọng điểm, lên mức 93.900-94.200 đồng/kg.

Thị trường gạo toàn cầu đã chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể trong tháng Năm, chủ yếu do nhu cầu mạnh mẽ đối với các loại gạo đặc sản như Basmati và gạo thơm.

Theo dữ liệu từ Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO), Chỉ số Giá gạo trung bình đạt 106,3 điểm trong tháng Năm, tăng 1,4% so với mức 104,9 điểm của tháng Tư. Chỉ số này phản ánh biến động giá của 21 loại gạo xuất khẩu trên bốn loại gạo chính: Indica, gạo thơm, Japonica, và gạo nếp.

Giá gạo thơm là nhân tố chính dẫn đến sự tăng điểm của chỉ số giá gạo. Chỉ số gạo thơm, theo dõi biến động giá gạo Basmati và gạo thơm, đã tăng 4,6% trong tháng Năm.

Nhu cầu mạnh mẽ đối với gạo Basmati trước lễ Eid al-Adha và việc vận chuyển ồ ạt gạo thơm Hom Mali của Thái Lan sang Mỹ sau khi Mỹ tạm dừng áp dụng thuế đối ứng trong 90 ngày là những nguyên nhân chính dẫn đến sự tăng giá này.

Giá gạo toàn cầu tăng mạnh

Ngoài ra, Chỉ số gạo Japonica tăng 1% do giá gạo Calrose tăng nhờ doanh số bán hàng mạnh sang Nhật Bản. Giá gạo trong nước tại Nhật Bản liên tục ở mức cao đã làm dấy lên dự báo rằng nước này sẽ tiếp tục nhập khẩu thêm gạo.

Giá gạo Indica tăng 0,7%, trong khi giá gạo nếp nhìn chung ổn định. Tại Thái Lan, giá gạo đã phục hồi lên mức cao nhất trong ba tháng sau khi vụ thu hoạch trái vụ 2024-2025 kết thúc và đồng baht Thái tăng giá so với đồng USD.

Trong khi đó, tại Ấn Độ, xuất khẩu gạo sang châu Phi đã đẩy giá gạo trắng lên, trong khi vụ thu hoạch Rabi và mùa hè lại khiến giá gạo đồ giảm. Ngược lại, giá xuất khẩu tại Pakistan và Việt Nam chỉ biến động nhẹ do nhu cầu yếu và cạnh tranh từ các nhà cung cấp khác.

Nhìn chung, sự tăng trưởng của giá gạo toàn cầu trong tháng Năm phản ánh sự phức tạp của thị trường gạo quốc tế, với nhiều yếu tố tác động đến giá cả.