Ông Julian Ako, một người bản địa Hawaii, đã phát hiện ra một sự thật đau lòng khi khu chôn cất tổ tiên của ông nằm gọn bên trong khu phức hợp bất động sản khổng lồ và bí mật của CEO Meta, Mark Zuckerberg. Câu chuyện của ông Ako không chỉ là một tranh chấp cá nhân mà đã trở thành biểu tượng cho một cuộc khủng hoảng lớn hơn tại Hawaii, nơi việc các tỷ phú công nghệ ‘thâu tóm’ đất đai đang đe dọa xóa sổ di sản văn hóa và đẩy người dân bản địa ra khỏi chính quê hương của họ.

Câu chuyện của ông Julian Ako bắt đầu khi ông phát hiện ra mảnh đất, nơi tổ tiên của mình từng được chôn cất, đã trở thành một phần trong dự án bất động sản hàng trăm triệu USD của Mark Zuckerberg tại đảo Kauai. Sau một quá trình đàm phán, ông đã được phép tiếp cận khu đất để xác định và đăng ký các ngôi mộ. Tuy nhiên, điều khiến ông lo ngại là khu vực này được kiểm soát an ninh quá nghiêm ngặt, và các nhân viên xây dựng thậm chí còn bị buộc phải ký các thỏa thuận không tiết lộ (NDA). Điều này làm dấy lên lo ngại rằng, nếu có thêm các di tích văn hóa hay hài cốt khác được phát hiện, chúng có thể sẽ không được báo cáo.

Đại diện của Zuckerberg cho biết khu mộ của gia đình Ako đã được thông báo từ năm 2015 và đang được rào lại để bảo vệ. Tuy nhiên, câu chuyện này đã phơi bày một vấn đề lớn hơn, khi không ai biết rõ còn bao nhiêu di sản văn hóa khác của người bản địa đang bị chôn vùi bên trong vùng đất bị phong tỏa của một tỷ phú.

Trong những năm qua, Mark Zuckerberg đã trở thành một trong những chủ đất lớn nhất tại Hawaii. Tổng diện tích đất của ông tại đây hiện đã vượt mốc 9,3 triệu mét vuông, lớn gần gấp 10 lần Công viên Trung tâm ở New York. Theo các tài liệu được Wired công bố, ông chủ Meta đang tiếp tục xây dựng các công trình mới trên khu đất này, bao gồm ba tòa nhà lớn, hai trong số đó được thiết kế như những dãy nhà với 16 phòng ngủ. Khu phức hợp hiện tại đã bao gồm hai biệt thự khổng lồ, một phòng tập thể hình, và đặc biệt là một hầm trú ẩn dưới lòng đất có diện tích tương đương một sân bóng rổ NBA. Tổng chi phí đầu tư cho dự án này được cho là đã vượt 300 triệu USD, cao hơn cả ngân sách hoạt động hàng năm của toàn bộ hạt Kauai.

Hành trình thâu tóm đất của Zuckerberg tại Hawaii đã liên tục vấp phải sự chỉ trích. Từ năm 2014, ông đã bắt đầu mua lại những mảnh đất lớn và sau đó vướng vào các vụ kiện với người dân địa phương. Gần đây nhất, vào đầu năm 2025, ông đã mua thêm một khu đất nông nghiệp rộng gần 4 triệu mét vuông.

Dù đại diện của Zuckerberg khẳng định khu đất mới sẽ được dùng cho mục đích nông nghiệp và bảo tồn, nhưng sự hiện diện ngày càng lớn của ông vẫn gây ra tranh cãi. Đây là một phần của một xu hướng lớn hơn, khi hàng loạt các tỷ phú công nghệ khác như Larry Ellison, Jeff Bezos, và Oprah Winfrey cũng đang sở hữu những khu đất rộng lớn tại các đảo Hawaii.

Làn sóng ‘chiếm lĩnh’ bất động sản Hawaii này đang phá vỡ cấu trúc xã hội và bản sắc của hòn đảo. Giá nhà tăng vọt, khiến người dân địa phương dần mất đi khả năng sở hữu bất động sản ngay trên quê hương mình. Giáo sư Puali’i Rossi từ Cao đẳng Cộng đồng Kauai đã cảnh báo rằng, nếu xu hướng này tiếp diễn, Hawaii sẽ có nguy cơ trở thành ‘một khu nghỉ dưỡng cho người giàu’, nơi người bản địa bị đẩy ra bên lề.

Dư Bành Niên, một cái tên đã trở thành biểu tượng của sự thành công và lòng nhân ái ở Trung Quốc, đã để lại một dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân nước này. Xuất thân từ một gia đình nghèo khó, ông đã trải qua những ngày tháng đầy gian nan, thậm chí phải làm công việc cọ rửa toilet để kiếm sống. Tuy nhiên, với tinh thần không đầu hàng, ông đã từng bước xây dựng nên một đế chế bất động sản tỷ đô và trở thành một trong những nhà từ thiện hàng đầu châu Á.

Sinh năm 1922 tại huyện Liên Nguyên, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, Dư Bành Niên đã trải qua một tuổi thơ đầy khó khăn. Biến cố đại hồng thủy năm ông 4 tuổi đã cuốn trôi nhà cửa và các anh chị của ông, để lại cho ông một bài học quý giá về sự quý trọng và giúp đỡ người khác. Sau khi rời Trung Quốc đại lục năm 1958, ông đã phiêu bạt đến Hồng Kông với hai bàn tay trắng. Không người thân, không vốn liếng, không biết tiếng Quảng Đông, ông đã phải xin ăn cháo miễn phí tại nhà thờ, ngủ vỉa hè, và nhiều lần bị đánh và bắt nạt. Tuy nhiên, cơ hội đã đến từ một việc tưởng như thấp hèn nhất: ông xin được việc cọ rửa toilet tại một khách sạn.

Với tinh thần làm việc chăm chỉ và quyết tâm, ông đã chuyển sang quét đường, phụ hồ, làm in ấn rồi học làm báo. Sau đó, ông được một đại gia bất động sản Đài Loan mời về làm việc trong thập niên 1960, thời điểm thị trường địa ốc nơi đây bắt đầu bùng nổ. Dư Bành Niên nổi tiếng với những thương vụ ngược dòng, dám mua những bất động sản bị coi là “xui xẻo”, rớt giá vì mê tín. Một trong số đó là căn biệt thự nơi huyền thoại võ thuật châu Á Lý Tiểu Long qua đời. Ông đã mua lại căn biệt thự này với giá 99 vạn đô la Hồng Kông và sau đó bán lại với giá gấp gần 100 lần.

Trong suốt sự nghiệp, ông đã mở rộng đầu tư sang nhiều lĩnh vực: khách sạn, du lịch, y tế, truyền thông… với tài sản ước tính lên đến hơn 100 tỷ NDT. Tuy nhiên, ông không bao giờ quên đi những người nghèo và luôn sẵn sàng giúp đỡ. Sau gần 3 thập kỷ bặt vô âm tín, ông trở về quê, chọn cách báo đáp ân tình xưa: tài trợ xây trường học, hệ thống xe buýt miễn phí, phát tiền cho người nghèo. Riêng tại Hồ Nam, số tiền ông quyên góp trong giai đoạn 1980-1995 đã vượt 47 triệu NDT.

Đến năm 2003, sau khi phẫu thuật chữa đục thủy tinh thể cho bản thân, ông khởi xướng chiến dịch “Ánh sáng yêu thương”, mổ mắt miễn phí cho người nghèo trên khắp Trung Quốc. Hơn 200.000 người đã được ông giúp khôi phục thị lực. Câu nói để đời của ông không vang lên trong phòng họp hay sàn chứng khoán mà trong một buổi tiệc từ thiện năm 2010: “Một người qua đời mà còn nắm giữ khối tài sản khổng lồ là điều đáng hổ thẹn. Tôi không muốn nhắm mắt trong sự hổ thẹn đó”.

Trong buổi tiệc hôm ấy, Dư Bành Niên gây chấn động khi tuyên bố sẽ hiến tặng toàn bộ khối tài sản 93 tỷ đô la Hồng Kông cho xã hội thông qua một quỹ ủy thác. Ông lý giải: “Nếu con cái giỏi hơn tôi, chúng chẳng cần đến số tiền này. Còn nếu kém hơn, để lại chỉ là làm hại chúng”. Ông chọn an nghỉ tại Thâm Quyến – nơi sự nghiệp ông khởi sắc và cũng là nơi ông cho xây dựng Khách sạn Dư Bành Niên, công trình được mệnh danh là “khách sạn từ thiện đầu tiên trên thế giới”.

Năm 2015, Dư Bành Niên trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 93. Ông không để lại một xu để lại cho con cháu nhưng hàng trăm nghìn người trên khắp Trung Quốc, từ nông dân nghèo đến bệnh nhân mù lòa, đã lặng lẽ đến tiễn đưa ông. Cho đến hôm nay, trường ông xây vẫn sáng đèn, xe buýt vẫn chạy, khẩu hiệu “Khôi phục ánh sáng không mất tiền, mau đến tìm Dư Bành Niên” vẫn còn in trên xe y tế lưu động. Người dân Trung Quốc gọi ông là “tỷ phú nhân ái”.