Nhà đầu tư mới nên đọc bảng giá thế nào trước khi đặt lệnh đầu tiên

Bảng giá chứng khoán thoạt nhìn chỉ là những con số nhảy liên tục, nhưng nếu biết đọc đúng thứ tự, người mới có thể hiểu được cổ phiếu đang được mua bán ra sao trước khi đặt lệnh đầu tiên.
Với người lần đầu mở tài khoản chứng khoán, bảng giá thường là thứ gây choáng ngợp nhất. Hàng trăm mã cổ phiếu, các cột giá trần, giá sàn, giá tham chiếu, khối lượng khớp lệnh nhảy liên tục theo từng giây. Nhiều người mới vì thế đặt lệnh theo cảm tính, nghe theo một cái tên được nhắc nhiều trên mạng rồi bấm mua mà không hiểu mình vừa mua thứ gì. Thực ra, bảng giá không khó đọc như vẻ ngoài của nó. Chỉ cần nắm được thứ tự ưu tiên khi nhìn vào bảng, người mới đã có thể tránh được phần lớn những sai lầm ngớ ngẩn nhất trong những phiên giao dịch đầu tiên.
Bắt đầu từ ba mức giá nền của mỗi cổ phiếu
Mỗi cổ phiếu trên bảng giá đều có ba mức giá nền cần nhận diện trước tiên: giá tham chiếu, giá trần và giá sàn. Giá tham chiếu là mức giá đóng cửa của phiên trước, được dùng làm mốc để tính mức tăng giảm trong ngày. Giá trần và giá sàn là hai biên độ tối đa mà cổ phiếu được phép biến động trong phiên, thường là cộng trừ 7% trên sàn HOSE và 10% trên sàn HNX. Khi một cổ phiếu chạm trần, nghĩa là bên mua sẵn sàng trả mức giá cao nhất cho phép trong ngày và vẫn còn dư cầu chưa được đáp ứng. Ngược lại, cổ phiếu chạm sàn cho thấy bên bán đang chiếm ưu thế áp đảo.
Khối lượng và lệnh chờ nói lên điều bảng giá không viết
Sau giá, yếu tố thứ hai người mới cần học cách đọc là khối lượng giao dịch và các lệnh chờ mua chờ bán. Khối lượng cho biết có bao nhiêu cổ phiếu đã được trao tay trong phiên. Một phiên tăng giá đi kèm khối lượng lớn thường đáng tin cậy hơn một phiên tăng giá với khối lượng èo uột, vì có nhiều tiền thật tham gia xác nhận xu hướng. Ngược lại, giá tăng mà khối lượng sụt giảm có thể chỉ là vài lệnh nhỏ đẩy giá lên, không phản ánh sức mua của cả thị trường.
Đặt lệnh đầu tiên: nhỏ, chậm và có giới hạn
Khi đã hiểu sơ bộ về bảng giá, người mới nên bắt đầu bằng những lệnh nhỏ. Số tiền cho lệnh đầu tiên nên là khoản mà nếu mất đi cũng không ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng tháng. Mục tiêu của vài tháng đầu không phải là kiếm lời, mà là làm quen với cảm giác đặt lệnh, khớp lệnh, theo dõi biến động và học cách giữ bình tĩnh khi giá đi ngược kỳ vọng. Nhiều nhà đầu tư lâu năm vẫn khuyên người mới nên viết ra lý do mua trước khi bấm lệnh: mua vì doanh nghiệp làm ăn tốt, vì giá đã về vùng hợp lý, hay chỉ vì thấy người khác mua. Nếu không viết được lý do rõ ràng, đó là dấu hiệu nên dừng lại.
Bên cạnh đó, hãy tập dùng lệnh giới hạn thay vì lệnh thị trường trong giai đoạn đầu. Lệnh giới hạn cho phép ấn định mức giá tối đa sẵn sàng mua hoặc tối thiểu sẵn sàng bán, giúp tránh tình trạng khớp lệnh ở mức giá bất lợi khi thị trường biến động mạnh. Đồng thời, đừng đặt toàn bộ tiền vào một mã duy nhất. Chia nhỏ vốn ra vài mã ở các ngành khác nhau giúp giảm rủi ro khi một doanh nghiệp gặp tin xấu bất ngờ. Cuối cùng, hãy dành thời gian đọc báo cáo tài chính cơ bản của doanh nghiệp mình nắm giữ, ít nhất là doanh thu, lợi nhuận và nợ vay. Bảng giá chỉ cho biết thị trường đang trả giá bao nhiêu, còn báo cáo tài chính mới cho biết doanh nghiệp đó thực sự đáng giá bao nhiêu. Người mới nào kiên nhẫn học cả hai thứ này sẽ đi xa hơn rất nhiều so với người chỉ chăm chăm nhìn bảng giá mỗi ngày.



